Một chiếc điện thoại đời gần đây đủ để chụp ảnh ngọc đăng bán, với điều kiện người chụp tắt các tính năng tự làm đẹp, khoá lấy nét và phơi sáng trước khi bấm, giữ máy trên giá và hiểu giới hạn khi chụp cận. Điện thoại không thua máy ảnh ở độ nét, mà thua ở chỗ nó tự quyết định quá nhiều thay người chụp. Việc của người bán là lấy lại quyền quyết định đó.
Bài này không gắn với hãng hay dòng máy nào, vì tên gọi các tính năng mỗi hãng một khác và thay đổi qua từng bản cập nhật. Thay vào đó, bài mô tả từng nhóm tính năng theo việc chúng làm, để người bán tự tìm trong máy của mình: tính năng nào cần tắt, tính năng nào cần khoá, khi nào nên chuyển sang chế độ thủ công.
Điện thoại làm gì với tấm ảnh trước khi người chụp nhìn thấy
Khi bấm chụp, điện thoại không chỉ ghi lại ánh sáng đi vào cảm biến. Nó chụp nhiều khung liền nhau, ghép lại để giảm nhiễu, mở rộng vùng sáng tối, nhận diện vật thể trong khung rồi áp một kiểu xử lý mà nhà sản xuất cho là đẹp. Với ảnh phong cảnh, đồ ăn hay chân dung, kết quả thường dễ chịu. Với ngọc, những xử lý này đi ngược mục tiêu ảnh trung thực.
Có ba kiểu can thiệp người bán ngọc cần để ý. Một là tăng màu: phần mềm thấy vật màu xanh liền đẩy độ rực lên cho "bắt mắt". Hai là làm mịn: bộ giảm nhiễu xoá các chi tiết nhỏ, và những chi tiết nhỏ trên ngọc lại chính là vân, bông, chấm tạp. Ba là cân bằng vùng sáng tối: làm tối vệt bóng loá và làm sáng vùng tối, khiến món ngọc trông trong hơn và đều màu hơn thực tế.
Không phải lúc nào cũng tắt hết được các xử lý này, nhưng người chụp có thể giảm chúng đáng kể bằng vài thiết lập. Phần còn lại được giải quyết bằng ánh sáng tốt: điện thoại càng ít phải "cứu" tấm ảnh thì càng ít can thiệp.
Những tính năng nên tắt khi chụp hàng
Tên gọi khác nhau theo từng hãng, nhưng phần lớn điện thoại có các nhóm tính năng dưới đây. Tìm trong phần cài đặt của ứng dụng máy ảnh.
- Chế độ làm đẹp, làm mịn da: thiết kế cho ảnh chân dung nhưng nhiều máy áp luôn cho mọi ảnh, làm mất chi tiết bề mặt ngọc.
- Tối ưu cảnh tự động, nhận diện cảnh bằng trí tuệ nhân tạo: tự nhận ra "cây xanh", "đồ vật" và đẩy màu theo kiểu đó.
- Bộ lọc màu đang bật: có máy nhớ bộ lọc lần trước, người chụp không để ý vẫn chụp với bộ lọc.
- Chế độ chân dung xoá phông: làm mờ hậu cảnh bằng thuật toán, hay mờ luôn mép món ngọc và các phần trong suốt.
- Chế độ ảnh động, ảnh sống: không làm sai ảnh nhưng tốn dung lượng và dễ gây nhầm khi gửi.
- Chế độ dải tương phản rộng (HDR) đặt ở mức tự động: hữu ích cho cảnh ngược sáng nhưng với ngọc dưới đèn cố định thì thường làm phẳng vệt sáng, khiến món hàng trông trong và đều màu hơn; nên tắt hoặc đặt ở mức thấp nhất khi chụp hàng.
- Lưới hướng dẫn: nên bật thay vì tắt, vì nó giúp đặt món hàng thẳng và cân đối trong khung.
Sau khi chỉnh, chụp thử một tấm thẻ xám và một món mốc, so với ảnh mốc cũ. Nếu ảnh mới bớt rực và rõ chi tiết hơn, các thiết lập đã có tác dụng. Nhớ kiểm lại sau mỗi lần điện thoại cập nhật phần mềm, vì có bản cập nhật bật lại tính năng mặc định.
Khoá lấy nét và khoá phơi sáng
Vì sao phải khoá. Món ngọc nhỏ, bóng, nửa trong suốt là thứ khó cho hệ lấy nét tự động. Máy có thể nét vào nền thay vì vào ngọc, hoặc chạy tới chạy lui giữa hai điểm. Phơi sáng tự động thì đổi theo lượng vệt loá trên mặt ngọc, mỗi tấm sáng một khác.
Cách khoá trên hầu hết điện thoại. Chạm và giữ lên vị trí món ngọc trên màn hình cho tới khi thấy báo khoá. Sau đó máy giữ nguyên điểm nét và độ sáng cho các tấm tiếp theo, kể cả khi người chụp xoay món hàng.
Chỉnh bù sáng sau khi khoá. Nhiều máy cho kéo thanh bù sáng ngay sau khi khoá. Kéo nhẹ xuống nếu vệt sáng trên mặt ngọc bị cháy trắng mất chi tiết; kéo nhẹ lên nếu ảnh tối hơn mắt nhìn.
Khoá lại khi đổi món hay đổi góc. Khoá chỉ đúng cho một khoảng cách và một kiểu ánh sáng. Đổi từ ảnh toàn món sang ảnh cận, hay chuyển sang ảnh soi, phải khoá lại.
Chế độ thủ công: các thông số nên đặt
Nhiều điện thoại có chế độ chụp thủ công, còn gọi là chế độ chuyên nghiệp. Chế độ này cho người chụp tự đặt các thông số mà bình thường máy tự quyết. Không bắt buộc phải dùng, nhưng hữu ích khi muốn ảnh cả tiệm đồng nhất.
| Thông số | Gợi ý khi chụp ngọc dưới đèn cố định | Lý do |
|---|---|---|
| Độ nhạy sáng (ISO) | Thấp nhất có thể, giữ cố định | Ít nhiễu hơn, máy ít phải giảm nhiễu làm mất chi tiết |
| Tốc độ màn trập | Đủ để ảnh không tối, máy đặt trên giá nên chậm một chút vẫn được | Bù cho ISO thấp; cần giá đỡ để không rung |
| Cân bằng trắng | Đặt theo độ Kelvin khớp với đèn của góc chụp | Mọi tấm trong buổi có cùng cách xử lý màu |
| Lấy nét | Lấy nét tay, có chế độ tô viền vùng nét thì bật | Chủ động chọn điểm nét trên món hàng |
| Định dạng | Lưu thêm định dạng ảnh thô nếu máy có | Giữ nhiều thông tin màu, chỉnh cân bằng trắng chính xác hơn |
| Ống kính | Dùng ống kính chính hoặc ống kính tele ngắn | Ít méo hơn ống kính góc rộng khi chụp gần |
Với ảnh thô, nhớ rằng nó luôn cần một bước xuất ra ảnh thường trước khi đăng, và bước xuất đó chính là chỗ người bán phải giữ nguyên tắc chỉnh ảnh trung thực.
Chụp cận: chế độ cận cảnh, ống kính gắn ngoài và giới hạn của zoom
Khuyết điểm và chi tiết chạm khắc trên ngọc thường chỉ vài milimét, nên ảnh cận là phần không tránh được. Nhiều điện thoại có chế độ chụp cận cảnh, thường dùng ống kính góc rộng ở khoảng cách rất gần. Ảnh rõ, nhưng phần rìa có thể méo nhẹ và vùng nét rất mỏng, chỉ một lát của món ngọc là nét.
Ống kính chụp cận gắn ngoài, loại kẹp lên ống kính điện thoại, là lựa chọn rẻ để chụp cận tốt hơn. Khi dùng, nên đặt máy trên giá và di chuyển món hàng nhẹ nhàng để tìm điểm nét, vì vùng nét rất hẹp. Ống kính kẹp kém chất lượng có thể làm viền màu ở mép vật thể, cần chụp thử và xem kỹ trước khi dùng cho hàng thật.
Với chạm khắc và nhẫn có nhiều mặt, có thể chụp vài tấm cận với điểm nét ở các độ sâu khác nhau thay vì cố ép mọi thứ nét trong một tấm. Khách xem lần lượt vẫn hiểu được món hàng, và không có tấm nào phải dùng tới phần mềm ghép nét tự động.
Zoom số, tức là phóng to bằng phần mềm thay vì bằng ống kính, nên dùng hạn chế. Phần mềm phải nội suy thêm điểm ảnh, và ở mức phóng lớn, nhiều máy dùng thuật toán tái tạo chi tiết, có thể tạo ra kết cấu không có thật trên bề mặt ngọc. Chụp ở khoảng cách lấy nét được gần nhất rồi cắt ảnh thường cho kết quả trung thực hơn.
Giữ máy vững và giữ ống kính sạch
Rung tay và ống kính bẩn là hai nguyên nhân phổ biến nhất khiến ảnh ngọc mờ, loá, mà người chụp lại tưởng là do máy kém.
- Dùng giá ba chân nhỏ hoặc giá kẹp bàn, đặt máy cố định trước góc chụp.
- Bật hẹn giờ hai, ba giây hoặc dùng nút bấm từ xa, để lực bấm không làm rung máy.
- Lau ống kính bằng khăn sợi mịn trước mỗi buổi chụp; dấu vân tay trên ống kính tạo một lớp sương mờ quanh vệt sáng trên ngọc.
- Tháo ốp lưng nếu ốp có viền màu hay có phần trong suốt sát ống kính, vì chúng có thể hắt ánh sáng vào.
- Tắt đèn flash của điện thoại; ánh flash đánh thẳng tạo vệt loá gắt và đổi màu ngọc.
- Kiểm tra màn hình điện thoại không bật chế độ lọc ánh sáng xanh hay chế độ ban đêm khi xem lại ảnh, vì những chế độ này làm người chụp đánh giá sai màu.
Bước cuối cùng hay bị bỏ qua: màn hình điện thoại hiển thị ấm hơn hay lạnh hơn thực tế, người chụp chỉnh ảnh theo màn hình đó sẽ chỉnh sai. Khi có thể, xem lại ảnh trên một màn hình khác trước khi đăng.
Viết ra một bản thiết lập chuẩn cho cả tiệm
Sau khi đã thử và chọn được các thiết lập phù hợp, hãy ghi chúng ra một trang ngắn, dán ở góc chụp hoặc lưu trong nhóm nhắn tin của tiệm: máy nào dùng để chụp hàng, những tính năng đã tắt, cân bằng trắng đặt ở mức bao nhiêu, dùng ống kính nào cho ảnh toàn món và ảnh cận, khoảng cách từ máy tới món hàng. Trang này là thứ giúp một nhân viên mới chụp ra ảnh giống chủ tiệm ngay từ ngày đầu.
Khi tiệm đổi điện thoại, đừng tin rằng máy mới sẽ cho kết quả giống máy cũ chỉ vì cùng hãng hay đời cao hơn. Chụp thẻ xám và món mốc bằng cả hai máy dưới cùng ánh sáng, đặt cạnh nhau để so. Nếu màu lệch, điều chỉnh thiết lập của máy mới cho tới khi gần với ảnh cũ, rồi cập nhật trang thiết lập chuẩn.
Một chi tiết nhỏ nhưng hữu ích: dành riêng một chiếc điện thoại cho việc chụp hàng nếu có điều kiện, không dùng chung với việc nhắn tin, gọi điện. Máy riêng ít bị đổi cài đặt ngoài ý muốn, ít bị đầy bộ nhớ giữa buổi chụp, và ảnh hàng không lẫn với ảnh cá nhân của nhân viên.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại cũ có chụp ngọc đăng bán được không?
Được, nếu ánh sáng tốt và máy đặt trên giá. Điện thoại cũ có thể kém ở ảnh cận và ảnh thiếu sáng, nhưng ảnh toàn món dưới góc chụp chuẩn vẫn đủ dùng. Quan trọng là tắt các bộ lọc và chụp kèm thẻ xám.
Có nên mua máy ảnh rời thay cho điện thoại không?
Không bắt buộc với tiệm nhỏ. Máy ảnh rời có lợi thế ở ảnh cận và kiểm soát màu, nhưng đòi hỏi thời gian học. Nhiều tiệm làm tốt với điện thoại, miễn là có góc chụp chuẩn và quy trình nhất quán.
Tại sao ảnh chụp ngọc trên điện thoại này khác hẳn điện thoại kia?
Mỗi hãng có cách xử lý màu riêng: có hãng ưu tiên màu rực, có hãng ưu tiên màu tự nhiên. Vì vậy một tiệm nên dùng cố định một thiết bị cho ảnh đăng bán, hoặc ít nhất kiểm từng máy bằng thẻ xám và món mốc.
Ảnh thô có cần thiết cho người mới không?
Không cần ngay từ đầu. Ảnh thô hữu ích khi người bán đã quen chỉnh cân bằng trắng và muốn kiểm soát màu chặt hơn. Người mới nên tập trung vào ánh sáng, nền và các thiết lập tắt, khoá trước.
Chế độ ban đêm có dùng khi chụp ngọc trong tiệm tối được không?
Không nên. Chế độ ban đêm ghép nhiều khung hình và làm sáng mạnh, dễ làm ngọc trong và tươi hơn thật, đồng thời làm mịn chi tiết. Tốt hơn là bật đủ đèn ở góc chụp.
Có nên dùng ứng dụng máy ảnh của bên thứ ba không?
Có thể, nếu ứng dụng cho chế độ thủ công tốt hơn ứng dụng sẵn có. Nhưng cần kiểm kỹ ứng dụng đó có tự áp bộ lọc hay làm đẹp không, và kiểm lại bằng thẻ xám như với ứng dụng gốc.