Một góc chụp ngọc tốt ở tiệm nhỏ chỉ cần năm thứ: một chỗ đặt tránh ánh sáng lạ, hai đèn cùng loại đặt hai bên, một lớp tản sáng, một tấm nền xám trung tính và vài giá đỡ không làm trầy món hàng. Góc chụp này không cần rộng, một mặt bàn chừng nửa mét vuông là đủ, nhưng phải cố định để ảnh hôm nay và ảnh tháng sau cùng một chuẩn.
Nhiều tiệm chụp ngọc ở bất cứ chỗ nào sáng nhất lúc đó: trên mặt tủ kính, cạnh cửa ra vào, dưới đèn quầy. Ảnh mỗi ngày một màu, khách quen nhìn hai món chụp cách nhau một tuần mà không so được với nhau. Bài này hướng dẫn dựng một góc chụp riêng bằng đồ đơn giản, giải thích vì sao chọn từng thứ, và những lỗi hay gặp khi tự dựng.
Chọn chỗ đặt góc chụp trong tiệm
Tiêu chí đầu tiên là ánh sáng lạ càng ít càng tốt. Cửa kính mặt tiền cho nhiều sáng nhưng thay đổi suốt ngày, buổi sáng một màu, buổi chiều một màu, trời mưa lại khác. Dưới đèn chiếu quầy vàng bạc thì có một nguồn sáng ấm chồng lên đèn chụp. Chỗ tốt thường là một góc trong, xa cửa, có thể che bằng rèm khi chụp.
Tiêu chí thứ hai là màu xung quanh. Ngọc bán trong hắt lại màu của môi trường: tường sơn xanh lá làm ngọc xanh thêm, tủ gỗ đỏ làm ngọc ấm lên, bảng hiệu có đèn màu cạnh đó cũng để lại dấu. Nếu không chọn được chỗ có tường màu trung tính, có thể quây ba mặt bằng tấm xốp hoặc bìa màu trắng xám.
Nếu tiệm nằm trong một dãy phố có nhiều biển quảng cáo phát sáng, hãy chụp thử vào buổi tối với cửa mở và cửa đóng. Ánh đèn màu từ bên ngoài lọt vào nhiều hơn người ta tưởng, nhất là khi góc chụp đặt gần lối đi. Một tấm rèm dày hay cánh cửa phụ khép lại trong lúc chụp thường giải quyết được, và đó cũng là lý do nhiều tiệm chọn chụp vào giờ vắng khách buổi sáng.
Tiêu chí thứ ba là sự ổn định. Mặt bàn chụp nên chắc, không rung khi có người đi qua, và không phải bàn dùng chung để gói hàng hay tính tiền. Một góc chụp bị dọn đi dọn lại mỗi ngày sẽ không bao giờ đặt đèn đúng chỗ cũ. Đánh dấu vị trí chân đèn và vị trí tấm nền bằng băng dính trên mặt bàn là cách rẻ nhất để giữ mọi thứ lặp lại được.
Đèn và lớp tản sáng: vì sao hai đèn tốt hơn một
Một đèn tạo bóng đổ đậm. Với một nguồn sáng, mặt bên kia của vòng ngọc chìm trong bóng, khách không thấy màu ở phần đó. Ảnh có chiều sâu, đẹp kiểu nghệ thuật, nhưng thiếu thông tin cho người mua.
Hai đèn hai bên cho ánh sáng đều. Đặt hai đèn cùng loại, cùng công suất, chếch khoảng 45 độ ở hai phía món hàng. Ánh sáng phủ đều quanh chu vi vòng, màu lên ảnh đồng đều hơn. Nếu muốn có chút khối, để một đèn xa hơn đèn kia một chút thay vì tắt hẳn một đèn.
Tản sáng làm mềm vệt loá. Ngọc đánh bóng phản chiếu nguồn sáng thành những vệt trắng loá. Ánh sáng đi qua lớp vải trắng mỏng, giấy can hay vách hộp tản sáng sẽ to và mềm hơn, vệt loá thành mảng sáng dịu, không che mất màu và vân.
Hộp tản sáng gấp gọn là lựa chọn dễ nhất. Loại hộp vải trắng dựng khung, mở một mặt để chụp, bán khá phổ biến và gấp lại được khi không dùng. Đèn đặt bên ngoài hai vách hộp. Tiệm không muốn mua có thể tự làm bằng thùng các-tông khoét hai bên rồi dán giấy can.
Đèn trên cao chỉ để bổ sung. Một đèn chiếu từ trên xuống qua nóc hộp giúp ảnh chụp thẳng từ trên cao sáng đều. Nếu thêm, nó phải cùng loại với hai đèn bên, nếu không sẽ có hai màu ánh sáng trên cùng một món.
Chọn nền chụp: xám, trắng, đen hay vải
Nền quyết định máy ảnh đoán màu ra sao và món ngọc tách khỏi khung hình thế nào. Bảng so sánh các loại nền hay dùng ở tiệm.
| Loại nền | Ưu điểm | Nhược điểm | Nên dùng cho |
|---|---|---|---|
| Xám trung tính, mặt nhám | Giúp máy cân bằng trắng đúng; không hắt màu; hợp mọi màu ngọc | Ảnh trông "hồ sơ", không lung linh | Ảnh chính của mọi món |
| Trắng nhám | Sạch, sáng, hợp sàn thương mại điện tử | Dễ làm máy giảm sáng, ngọc trắng lẫn vào nền | Ngọc màu đậm, nhẫn có kim loại |
| Đen nhám | Làm nổi độ trong và ánh sáng xuyên | Máy dễ tăng sáng quá tay; bụi trên nền rất rõ | Ảnh phụ thể hiện độ trong, ngọc trong như thuỷ tinh |
| Vải nhung, lụa màu | Đẹp, sang, hợp ảnh bìa | Hắt màu lên ngọc, sợi vải lẫn vào ảnh cận | Chỉ ảnh không khí, không làm ảnh chính |
| Gỗ, đá tự nhiên | Ấm, gần gũi | Vân nền tranh chấp với vân ngọc; gỗ hắt màu nâu | Ảnh mạng xã hội mang tính trình bày |
Nếu chỉ chọn một loại, chọn nền xám nhám. Có thể dùng tấm bìa màu xám ở hiệu văn phòng phẩm, miễn là màu đều và không bóng. Đặt thẻ xám lên tấm nền chụp thử: nếu hai màu gần nhau trên ảnh là ổn.
Giá đỡ cho từng loại món mà không làm trầy ngọc
Ngọc cứng khoảng 6,5–7 trên thang Mohs, không dễ trầy bởi đồ nhựa hay gỗ, nhưng vẫn có thể mẻ khi rơi và có thể bị kim loại, cát bụi cứng làm xước. Giá đỡ phải giữ món hàng vững và không để lại dấu.
- Vòng ngọc: chụp nằm phẳng không cần giá; chụp dựng đứng dùng khối gỗ hoặc mica có rãnh lót nỉ, rãnh vừa bản vòng để vòng không lăn.
- Mặt dây: treo lên giá chữ T thấp bằng sợi dây chụp riêng màu trung tính; hoặc đặt nằm trên nền, kê nhẹ phía dưới để mặt chạm hơi nghiêng về phía máy.
- Nhẫn: cắm vào khe xốp mềm hoặc giá nhẫn bọc nhung xám; không dùng sáp dính hay đất nặn có dầu vì để lại vệt bóng trên ngọc và kim loại.
- Hoa tai: treo đôi lên giá có hai móc ngang nhau, khoảng cách bằng nhau, để so màu hai chiếc dưới cùng ánh sáng.
- Chuỗi hạt: trải trên nền theo đường cong mềm, không xếp chồng; nếu cần dựng thì treo lên cổ giả nhỏ màu xám.
- Tượng nhỏ, đồ để bàn: đặt trên đế xoay tay để chụp đủ các mặt mà không phải cầm nhấc nhiều lần.
Tất cả giá đỡ nên có màu trung tính. Một giá nhẫn bọc nhung đỏ đẹp mắt nhưng sẽ hắt màu lên lòng nhẫn ngọc và làm sai cảm nhận màu.
Chặn phản chiếu: ảnh người chụp, cửa sổ và đèn trong mặt ngọc
Mặt ngọc đánh bóng là một tấm gương cong. Phóng to ảnh lên, người bán thường thấy trong đó hình cửa sổ, bóng đèn, thậm chí cả bóng chính mình cầm điện thoại. Những hình phản chiếu này không chỉ xấu: chúng có thể bị khách đọc nhầm thành vân, thành vết nứt hay vùng màu khác.
Cách chặn đơn giản nhất là bao quanh món hàng bằng bề mặt trắng hoặc xám đều, như vách hộp tản sáng. Khi mọi thứ ngọc "nhìn thấy" đều là một màu, hình phản chiếu chỉ còn là mảng sáng đều. Phía người chụp, có thể che bằng một tấm bìa xám khoét lỗ vừa ống kính; người và điện thoại khi đó nằm sau tấm bìa, không hiện trong mặt ngọc.
Kính lọc phân cực, loại gắn ngoài cho điện thoại, có thể giảm bớt phản xạ trên mặt ngọc khi xoay đúng góc. Nhưng cần dùng có chừng mực: lọc phân cực mạnh làm mặt ngọc trông mờ, mất ánh bóng vốn là một phần vẻ đẹp và chất lượng đánh bóng của món hàng. Khách cũng cần thấy món ngọc bóng tới đâu. Nếu dùng, nên giữ ít nhất một ảnh không lọc trong bộ.
Những lỗi hay gặp khi tiệm tự dựng góc chụp
Dùng hai loại bóng khác nhau. Bóng mua đợt trước và bóng mua đợt sau, dù cùng ghi "ánh sáng trắng", có thể lệch màu nhau thấy rõ. Trên vòng ngọc, một nửa ngả ấm, một nửa ngả lạnh, khách tưởng màu ngọc không đều. Luôn thay cả cặp.
Đèn quá gần món hàng. Đèn đặt sát tạo vùng sáng gắt và vệt loá nhỏ, sắc. Lùi đèn ra và để ánh sáng đi qua lớp tản sáng rộng sẽ cho mảng sáng mềm hơn, vẫn đủ sáng với điện thoại đời mới.
Tấm tản sáng bẩn hoặc ố vàng. Vải trắng dùng lâu bám bụi, ngả vàng, biến thành một lớp lọc màu ấm mà người chụp không nhận ra. Giặt hoặc thay định kỳ, và để ý khi ảnh kiểm tra buổi sáng ấm dần lên.
Để món hàng chiếm hết khung. Ảnh cận rất cần, nhưng nếu mọi tấm đều chỉ thấy ngọc, máy ảnh mất mốc để cân bằng màu. Ảnh toàn món nên để một khoảng nền xám quanh món hàng.
Dọn góc chụp sau mỗi lần dùng mà không đánh dấu. Lần sau dựng lại theo trí nhớ, đèn lệch vài chục centimét, góc chiếu khác đi, ảnh đổi tông. Băng dính đánh dấu trên mặt bàn và một tấm ảnh chụp toàn cảnh góc chụp lúc chuẩn là đủ để dựng lại đúng.
Kiểm tra góc chụp mỗi sáng trong năm phút
Một góc chụp tốt vẫn trôi dần: bóng đèn yếu đi, tấm nền bạc màu, ai đó dời chân đèn khi lau dọn. Kiểm tra ngắn mỗi sáng giữ cho kho ảnh của tiệm đồng nhất.
- Bật đèn chụp, tắt đèn trần và kéo rèm như lúc chụp thật.
- Đặt thẻ xám vào giữa nền, chụp một tấm bằng thiết bị dùng hằng ngày.
- Đặt "món mốc" của tiệm vào đúng vị trí, chụp thêm một tấm.
- So hai tấm này với tấm mốc lưu từ lần dựng góc đầu tiên: nếu màu nền hoặc màu món mốc lệch rõ, kiểm tra lại vị trí đèn, độ sạch tấm tản sáng và bóng đèn.
- Lau ống kính điện thoại và lau bụi trên nền bằng khăn mềm không xơ.
Năm phút mỗi sáng nghe có vẻ thừa với tiệm nhỏ. Nhưng chỉ cần một lần khách đặt hai món chụp cách nhau hai tuần rồi thấy màu khác nhau, người bán sẽ hiểu vì sao các studio ảnh sản phẩm làm việc này như thói quen.
Câu hỏi thường gặp
Không có chỗ riêng trong tiệm thì dựng góc chụp ở đâu?
Có thể dùng hộp tản sáng gấp gọn đặt trên một bàn nhỏ, chụp xong thì xếp lại. Điều quan trọng là mỗi lần dựng lại đặt đèn đúng vị trí cũ; đánh dấu vị trí chân đèn bằng băng dính hoặc đo khoảng cách bằng thước.
Có cần mua đèn chụp chuyên dụng không?
Không bắt buộc. Hai bóng LED cùng loại, ghi rõ nhiệt độ màu trung tính và chỉ số hoàn màu cao, gắn vào đèn kẹp bàn là đủ cho tiệm nhỏ. Thứ cần tránh là dùng hai loại bóng khác nhau cùng lúc.
Nền xám mua ở đâu và nên chọn màu đậm hay nhạt?
Có thể dùng bìa màu xám nhám hoặc giấy nền chụp ảnh màu xám trung bình. Màu nhạt hay đậm không quá quan trọng bằng chuyện màu phải trung tính, không ngả xanh hay ngả nâu, và bề mặt không bóng.
Chụp trên mặt tủ kính có được không?
Mặt kính phản chiếu đáy món ngọc và đèn phía dưới, tạo hình ảnh kép khó đọc. Nếu bắt buộc chụp trên tủ, nên trải tấm nền nhám lên mặt kính và tắt đèn trong tủ trong lúc chụp.
Kính lọc phân cực có làm ngọc trông khác thật không?
Có thể, nếu xoay tới mức triệt phản xạ quá mạnh: mặt ngọc mất độ bóng và trông đục hơn thực tế. Dùng ở mức vừa đủ để giảm vệt loá, và giữ ít nhất một ảnh không dùng kính lọc trong bộ ảnh.
Bao lâu thì nên thay bóng đèn ở góc chụp?
Không có mốc cố định, vì tuổi thọ và độ lão hoá của từng loại bóng khác nhau. Dấu hiệu cần thay là ảnh kiểm tra buổi sáng lệch màu so với ảnh mốc dù vị trí đèn không đổi. Khi thay, thay cả hai bóng cùng lúc bằng cùng một loại.