Thước đo đơn giản nhất cho chỉnh ảnh ngọc là: sau khi chỉnh, ảnh phải giống món hàng thật hơn so với trước khi chỉnh. Theo thước đo đó, cân bằng trắng theo thẻ xám, cắt khung, xoay thẳng, chỉnh độ sáng toàn ảnh ở mức nhẹ và xoá bụi trên nền là những thao tác được làm. Tăng bão hoà, chỉnh riêng sắc lục, áp bộ lọc màu, làm mịn bề mặt, xoá vết rạn hay vân bông là những thao tác làm ảnh xa món thật, và người bán không nên làm.
Ranh giới này nghe rõ ràng nhưng ngoài thực tế rất dễ trượt. Ứng dụng chỉnh ảnh nào cũng có thanh kéo "sống động", bộ lọc "tươi", nút "tự động nâng cao", và chỉ một lần kéo nhẹ là chiếc vòng lục nhạt thành lục táo. Bài này đi qua từng nhóm thao tác, giải thích vì sao chúng được hay không được, và đề xuất một bước tự kiểm trước khi đăng.
Bảng thao tác chỉnh ảnh: được, cân nhắc, không được
Bảng dưới gom những thao tác phổ biến trong các ứng dụng chỉnh ảnh trên điện thoại và máy tính. Cột cuối giải thích vì sao.
| Thao tác | Mức | Lý do |
|---|---|---|
| Cân bằng trắng theo thẻ xám | Được | Đưa màu về gần thực tế, sửa phần lệch do đèn và máy |
| Cắt khung, xoay thẳng | Được | Không đổi nội dung món hàng |
| Chỉnh độ sáng, tương phản toàn ảnh ở mức nhẹ | Được | Bù khi ảnh quá tối hay quá sáng so với mắt nhìn |
| Xoá bụi, sợi vải trên nền (không trên món) | Được | Bụi nền không thuộc món hàng |
| Thêm mũi tên, vòng đánh dấu khuyết điểm | Được | Là chú thích, có ích cho khách |
| Làm nét toàn ảnh nhẹ | Cân nhắc | Quá tay sẽ làm vân, hạt tinh thể trông thô hơn thật |
| Giảm vệt loá trên mặt ngọc | Cân nhắc | Chỉ khi vệt loá che khuất chi tiết; không xoá hết ánh bóng |
| Tăng bão hoà, độ rực, "sống động" | Không được | Làm màu ngọc đậm và tươi hơn thật |
| Chỉnh riêng sắc lục, tím | Không được | Đổi chính thuộc tính quyết định giá trị món hàng |
| Bộ lọc màu có sẵn | Không được | Thay đổi màu theo cách không kiểm soát được |
| Làm mịn, xoá vết rạn, vân bông, chấm tạp | Không được | Giấu khuyết điểm, sai sự thật về tình trạng hàng |
| Dùng công cụ tự sinh, tự điền chi tiết | Không được | Tạo ra chi tiết không có trên món thật |
Nếu một thao tác không có trong bảng, hãy tự hỏi: sau khi làm, khách nhìn ảnh có hiểu món hàng đúng hơn không? Nếu câu trả lời là không, đừng làm.
Cân bằng trắng: thao tác chỉnh đáng làm nhất
Như các bài về ánh sáng đã nói, máy ảnh thường đoán sai màu khi chụp vật màu lục. Cân bằng trắng là cách sửa lỗi đó. Trong hầu hết các ứng dụng chỉnh ảnh có công cụ hình ống nhỏ giọt: chạm vào vùng thẻ xám trong ảnh, ứng dụng sẽ chỉnh toàn ảnh sao cho vùng đó thành xám trung tính. Mọi màu khác, kể cả màu ngọc, được kéo về theo.
Thao tác này có hai điểm cần lưu ý. Thứ nhất, phải chạm vào thẻ xám thật, không chạm vào nền trắng hay nền vải có màu, vì những vùng đó không trung tính tuyệt đối. Thứ hai, chỉnh một ảnh có thẻ xám rồi áp cùng thông số cho cả bộ ảnh chụp trong cùng buổi, thay vì chỉnh từng ảnh theo cảm giác. Làm như vậy, các ảnh của một món, và các món trong một buổi, giữ được sự nhất quán.
Nếu ảnh không có thẻ xám, có thể dùng vùng nền xám trung tính làm mốc, nhưng độ chính xác kém hơn. Đây cũng là lý do bài dựng góc chụp khuyên dùng nền xám: nó vừa giúp máy đoán đúng lúc chụp, vừa là mốc chỉnh về sau.
Vì sao tăng bão hoà là ranh giới rõ nhất
Màu là yếu tố có sức nặng hàng đầu với giá trị của ngọc jadeite. Màu lục đậm hay nhạt, tươi hay xỉn, đều hay loang tạo ra khoảng cách lớn giữa các món. Thanh kéo bão hoà và độ rực tác động thẳng vào yếu tố đó. Một chiếc vòng lục nhạt được kéo bão hoà thêm một chút trông như thuộc một hạng màu khác.
Nhiều người bán biện hộ rằng "điện thoại chụp nhạt hơn thật nên phải tăng cho giống". Có trường hợp đúng là máy chụp nhạt, nhưng cách sửa đúng là sửa nguyên nhân: đèn có chỉ số hoàn màu thấp, cân bằng trắng sai, phơi sáng quá. Tăng bão hoà để bù là sửa sai bằng một cái sai khác, và mức bù luôn dựa vào cảm giác của người chỉnh, vốn có xu hướng muốn món hàng đẹp hơn.
Theo nguyên tắc chung của Luật Quảng cáo 2012, quảng cáo không được gây nhầm lẫn cho người tiếp nhận về chất lượng, đặc tính của hàng hoá; Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 cũng yêu cầu thông tin về hàng hoá phải chính xác. Ảnh đăng bán là một dạng thông tin như vậy. Người bán nên tìm hiểu kỹ quy định hiện hành, nhưng ngay cả khi chưa nói tới pháp lý, ảnh tăng màu là nguồn đổi trả lớn nhất trong nghề bán ngọc trực tuyến.
Những chỗ trượt ranh giới mà người bán hay không để ý
Bộ lọc mặc định của ứng dụng đăng bài. Một số ứng dụng mạng xã hội và ứng dụng bán hàng tự gợi ý hoặc tự áp bộ lọc khi đăng. Người bán đã chỉnh ảnh cẩn thận, tới bước đăng lại vô tình bấm "tự động nâng cao". Xem kỹ màn hình cuối trước khi bấm đăng.
Chế độ chụp "tối ưu cảnh" của điện thoại. Nhiều điện thoại nhận diện vật thể và tự tăng màu ngay lúc chụp. Ảnh gốc khi đó đã bị chỉnh. Tắt tính năng này trong cài đặt máy ảnh khi chụp hàng.
Chỉnh cục bộ bằng bút tô. Công cụ tô sáng, tô màu từng vùng rất tiện để làm sáng một góc tối, nhưng cũng dễ khiến đoạn màu đẹp của vòng đậm hơn đoạn còn lại. Với ngọc, tránh chỉnh cục bộ trên thân món hàng.
Ảnh bìa và ảnh quảng cáo. Người bán đôi khi nghĩ ảnh bìa trang cá nhân hay ảnh quảng cáo "chỉ để thu hút" nên chỉnh mạnh cũng được. Nhưng nếu ảnh đó gắn với một món cụ thể đang bán, khách sẽ coi nó là ảnh của món hàng.
Làm nét quá tay. Thanh làm nét kéo mạnh tạo ra viền và hạt li ti, khiến bề mặt ngọc mịn trông như có kết cấu thô, hoặc làm đường vân nhỏ đậm lên. Đây là kiểu sai lệch theo chiều làm xấu đi, vẫn là sai lệch.
Bước tự kiểm trước khi đăng: đặt món thật cạnh ảnh
Cách kiểm chắc chắn nhất là so trực tiếp. Mất chừng một phút cho mỗi món, nên làm ít nhất với các món giá trị cao và các món màu nhạt, màu tím.
- Đặt món ngọc dưới đúng loại đèn đã dùng lúc chụp, trên cùng nền xám.
- Mở ảnh đã chỉnh trên màn hình máy tính hoặc điện thoại, chỉnh độ sáng màn hình ở mức trung bình, tắt chế độ ánh sáng ấm ban đêm.
- Đặt màn hình cạnh món hàng, nhìn cả hai cùng lúc.
- Hỏi ba câu: màu trên ảnh có đậm hơn món thật không, độ trong trên ảnh có hơn không, có khuyết điểm nào thấy trên món mà không thấy trên ảnh không.
- Nếu có câu trả lời "có", quay lại bước chỉnh, giảm bớt hoặc chụp lại.
- Với tiệm có nhân viên, để một người không chỉnh ảnh làm bước so này, vì người chỉnh dễ quen mắt với ảnh của mình.
Màn hình mỗi máy hiển thị màu khác nhau, nên phép so này không tuyệt đối. Nó không nhằm đạt độ chính xác phòng thí nghiệm, mà nhằm bắt những sai lệch rõ ràng trước khi khách bắt.
Ảnh trình bày cho mạng xã hội và ảnh đăng bán: tách hai mục đích
Người bán ngọc ngày nay cần hai loại hình ảnh. Một loại để xây dựng hình ảnh của tiệm: ảnh không khí, bàn trà, ánh nắng chiều, chiếc vòng đặt cạnh nhành lan, video tay thợ mài ngọc. Loại kia để bán một món cụ thể: ảnh trên nền xám, có thước, có thẻ xám, có khuyết điểm. Hai loại này có luật chơi khác nhau, và rắc rối thường đến khi chúng bị trộn lẫn.
Ảnh trình bày được phép có màu sắc nghệ thuật hơn, miễn là nó không được dùng làm bằng chứng cho một món đang bán. Cách giữ ranh giới khá đơn giản: ảnh trình bày không kèm mã món, không kèm giá, không kèm lời mời "món này còn hàng". Nếu khách thấy ảnh trình bày và hỏi về chiếc vòng trong ảnh, người bán gửi bộ ảnh đăng bán chuẩn của món đó, kèm lời nói rõ ảnh trước mang tính trình bày.
Khi một món cụ thể được dùng trong ảnh trình bày và sau đó đăng bán, tốt nhất ảnh trình bày đó chỉ chỉnh ở mức nhẹ như ảnh bán. Khách mua ngọc nhớ màu rất lâu; một chiếc vòng họ thấy rực rỡ trên trang cá nhân của tiệm tuần trước sẽ là chuẩn so sánh khi họ mở hộp.
Giữ ảnh gốc song song với ảnh đã chỉnh
Mỗi lần chỉnh, hãy lưu bản đã chỉnh thành tệp mới và giữ nguyên tệp gốc. Phần lớn ứng dụng chỉnh ảnh hiện nay có chế độ không phá huỷ, cho phép quay về bản gốc, nhưng khi ảnh được xuất ra và gửi đi, chỉ bản xuất là còn. Một thư mục ảnh gốc riêng cho từng món là tài sản đáng giữ.
Ảnh gốc có ích trong ít nhất hai tình huống. Khi khách hỏi "ảnh có chỉnh không", người bán có thể gửi ảnh gốc để khách so. Khi có tranh chấp về màu, ảnh gốc cùng ảnh thẻ xám đầu buổi cho thấy người bán đã chụp trong điều kiện nào và chỉnh tới đâu.
Có tiệm còn ghi luôn trong mô tả chung một câu như: "Ảnh chỉ chỉnh cân bằng trắng và cắt khung; ảnh gốc gửi khi khách yêu cầu." Câu đó không tốn gì, nhưng nói với khách rằng người bán biết ranh giới ở đâu và sẵn sàng chứng minh.
Câu hỏi thường gặp
Chỉnh độ sáng có được không nếu ảnh quá tối?
Được, nếu chỉnh toàn ảnh ở mức đưa ảnh về gần với cảm nhận khi nhìn món thật. Không nên tăng sáng chỉ vùng thân ngọc hay tăng tới mức ngọc trông trong hơn thực tế.
Xoá bụi trên mặt ngọc trong ảnh có tính là sửa không?
Tốt nhất là lau sạch món hàng rồi chụp lại, vì công cụ xoá điểm trên thân ngọc rất dễ xoá luôn chấm tạp thật. Chỉ nên xoá bụi trên nền, không xoá trên món hàng.
Dùng ảnh chụp bằng máy ảnh chuyên nghiệp có chỉnh màu sẵn có được không?
Máy ảnh nào cũng có cách xử lý màu riêng. Điều quan trọng là kết quả cuối giống món thật. Nên chụp kèm thẻ xám và kiểm bằng cách so ảnh với món hàng dưới cùng ánh sáng.
Khách yêu cầu ảnh chưa chỉnh thì nên gửi không?
Nên gửi. Khách hỏi như vậy thường là người có kinh nghiệm. Ảnh gốc kèm ảnh thẻ xám cho thấy người bán minh bạch, và nếu ảnh đã chỉnh chỉ ở mức cân bằng trắng thì hai bản sẽ khá gần nhau.
Có nên ghi "ảnh thật, không chỉnh sửa" trong tin đăng không?
Chỉ ghi khi đúng hoàn toàn. Nếu đã chỉnh cân bằng trắng hay cắt khung, nên ghi chính xác những gì đã làm. Câu "không chỉnh sửa" mà không đúng là một lời khẳng định sai có thể bị dùng khi có tranh chấp.
Ảnh của nhà cung cấp gửi sang có dùng đăng bán được không?
Không nên dùng làm ảnh chính, vì người bán không biết ảnh được chụp và chỉnh thế nào. Hãy chụp lại món hàng tại góc chụp của tiệm để chịu trách nhiệm về ảnh mình đăng.